1. SWPBS
-Wat is SWPBS?
-De 5 pijlers
-Interventies
-Effecten van SWPBS
-SWPBS en Fontys OSO
2. Schooltrajecten
- De voorbereiding van een schooltraject
- Een SWPBS-traject op school
- Wat doet de externe PBS-coach?
- Kosten van een schooltraject
3. SWPBS-opleidingen
- Opleiding tot SWPBS-coach
- Opleiding tot SWPBS-medewerker
- Keuze voor een van de opleidingen
- Kosten van de opleiding
- Inschrijfformulier opleidingen
- Meer informatie en inschrijving
4. SWPBS-cursussen
- Coachen en begeleiden met beeld
5. Nationale SWPBS-conferentie
6. SWPBS-reizen
7. Artikelen
8. Ervaringen van scholen
9. Raak Publiek
10. Onderzoek
11. Veel gestelde vragen
12. Contact
1. SWPBS
Wat is SWPBS?
School Wide Positive Behavior Support (SWPBS) is een schoolbrede aanpak gericht op het creëren van een positief schoolklimaat, zodat het leren wordt bevorderd en gedragsproblemen worden voorkomen.
SWPBS is een aanpak die gebaseerd is op gedeelde waarden (alle schoolmedewerkers, leerlingen, ouders en zorgpartijen), preventief werkt en haar aanpak baseert op basis van data. De scholen gebruiken data over situaties binnen de eigen school om gedragsvraagstukken te analyseren, aan te pakken en veranderingen te kunnen volgen.
SWPBS kan beschouwd worden als een aanpak die antwoord geeft op moeilijke onderwijssituaties!
De 5 pijlers
SWPBS is gebaseerd op 5 pijlers:
- SWPBS staat voor schoolbreed werken vanuit gedeelde waarden.
- Preventie staat centraal: zoveel mogelijk voorkomen van probleemgedrag.
- Positieve insteek: versterken van goed gedrag aan de hand van heldere, eenduidige verwachtingen t.a.v. gedrag.
- Planmatige aanpak op basis van data.
- Er is sprake van partnerschap met ouders en samenwerking met de keten (zorg).
Interventies
SWPBS-scholen werken met een meergelaagd systeem van preventie. (zie figuur 1, volgt nog)
De groene interventies gelden voor iedereen. Zo’n 80% van de leerlingen blijkt hieraan voldoende te hebben. Zo’n 15% van de leerlingen loopt een beperkt risico op het ontstaan van probleemgedrag. Voor hen worden (gele) groepsinterventies ingezet. Een klein deel van de leerlingen heeft een vergroot risico op het ontstaan van probleemgedrag. Voor hen gelden (rode) individuele keten-interventies. Deze leerlingen profiteren ook aan de extra inzet van preventieve maatregelen op het groene en gele niveau.
Effecten van SWPBS
SWPBS is een bewezen, effectieve manier om gedragsproblemen te verminderen, leerprocessen te optimaliseren en te werken aan een positieve en veilige leeromgeving waarin de effectieve instructie- en leertijd toeneemt.
Daarnaast zien we:
• een afname van het aantal leerlingen dat slachtoffer wordt van verbaal geweld.
• een toename van sociaal gedrag op school, in de klas en thuis.
• een betere samenwerking van het schoolteam met ouders en (jeugd)zorg.
• een reductie van het aantal disciplinaire maatregelen (zoals schorsing of verwijdering).
• minder handelingsverlegenheid van leraren.
• meer collegialiteit.
SWPBS en Fontys OSO
Fontys OSO ontwikkelt, in een kennisnetwerk van organisaties in onderwijs en zorg, mee aan de Nederlandse SWPBS-aanpak. We ontwikkelen met elkaar én leren van elkaar. De PBS-coaches van Fontys OSO worden daarnaast ondersteund vanuit het lectoraat Evaluerend Handelen onder leiding van dr. Anita Blonk. Van de PBS-coaches van Fontys OSO mag u dus verwachten dat zij goed opgeleid en op de hoogte van de nieuwste PBS-ontwikkelingen zijn.
2. Schooltrajecten
De voorbereiding van een schooltraject
Een SWPBS-traject start met een gedegen voorbereiding. Na een eerste gesprek met een kleine delegatie (waaronder in ieder geval de directeur), volgt een tweede gesprek met een grotere delegatie, waarin ook mensen vanuit de zorg en andere geledingen betrokken (kunnen) zijn. Indien uit deze gesprekken blijkt dat 80% (of meer) van de aanwezigen enthousiast is, wordt besloten het team door middel van een workshop voor te lichten. Hierna wordt gepeild of het team voor meer dan 80% achter de aanpak staat. Pas dan wordt besloten tot invoering.
Een SWPBS-traject op school
Implementatie van de SWPBS-aanpak duurt 3 jaar. Het PBS-team in de school stuurt het proces aan. Fontys OSO levert voor dit team een externe PBS-coach, die de school ondersteunt bij de implementatie van de aanpak. In het PBS-team zit verder de directeur van de school, iemand vanuit de zorg, een afvaardiging van leraren en overig personeel, een datamanager, een ouder en soms ook een leerling. Ook kunnen AB’ers en medewerkers vanuit de jeugdzorg een rol krijgen in het implementatieproces naar leraren en leerlingen toe. Belangrijke rollen in het PBS-team zijn weggelegd voor de voorzitter, die tevens fungeert als intern coach, de notulant, die zorgt voor heldere communicatie, en de datamanager die data verzamelt, verwerkt en aantrekkelijk publiceert.
SWPBS is geschikt voor PO, VO, MBO en SO, maar ieder schooltype heeft een eigen piramide met interventies op drie niveaus afgestemd op de eigen doelgroep.
Wat doet de externe PBS-coach?
Het basisarrangement van de PBS-coach bestaat uit:
- 1 dag of twee dagdelen scholing van het PBS-team
- 2 dagen of 4 dagdelen begeleiding van het team
- 10 keer begeleiden van het PBS-team
- gesprekken met de directie
Daarnaast kunnen extra activiteiten worden ingehuurd, zoals:
- Het verzorgen van een ouderavond.
- Overleg met de keten.
- Extra coaching van personeel.
- Extra scholing van taakdragers (voorzitter, datamanager, notulant) uit het PBS-team.
- Extra gesprekken met (bovenschoolse) directie.
Kosten van een schooltraject
Voor een SWPBS-traject wordt een offerte op maat gemaakt.
3. SWPBS-opleidingen
Opleiding tot SWPBS-coach
In september 2012 start Fontys OSO met de opleiding tot SWPBS-coach.
Binnenkort vindt u meer informatie op deze website.
Wilt u meer informatie over de opleiding? Neem contact op met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl
Opleiding tot SWPBS-medewerker
In september 2012 start Fontys OSO met de opleiding tot SWPBS-medewerker.
Binnenkort vindt u meer informatie op deze website.
Wilt u meer informatie over de opleiding? Neem contact op met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl
Kosten van de opleiding
In september 2012 start Fontys OSO met de opleiding tot SWPBS-coach en SWPBS-medewerker.
Binnenkort vindt u meer informatie op deze website.
Wilt u meer informatie over de opleiding? Neem contact op met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl
Inschrijfformulier opleidingen
In september 2012 start Fontys OSO met de opleiding tot SWPBS-coach en SWPBS-medewerker.
Binnenkort vindt u meer informatie op deze website.
Wilt u meer informatie over de opleiding? Neem contact op met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl
Meer informatie en inschrijving
In september 2012 start Fontys OSO met de opleiding tot SWPBS-coach en SWPBS-medewerker.
Binnenkort vindt u meer informatie op deze website.
Wilt u meer informatie over de opleiding? Neem contact op met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl
4. SWPBS-cursussen
Coachen en begeleiden met beeld
Tijdens de practitioner opleiding ‘Coachen en begeleiden met beeld’, wordt gebruik gemaakt van filmopnamen uit de concrete eigen onderwijspraktijk van de cursist. Deze filmbeelden worden voor verschillende doelen gebruikt:
- De cursist leert hoe hij het gedrag, van de leraar en zijn leerlingen in de klas, kan observeren;
- De cursist leert filmbeelden analyseren middels video interactie analyse;
-De cursist leert filmbeelden inzetten bij het professionaliseren van leraren in SWPBS bekwaamheden.
Tijdens de opleiding voert de cursist 3 begeleidingstrajecten uit. Ieder begeleidingstraject heeft als doel om specifieke SWPBS handelingsbekwaamheid bij leraren te bevorderen.
Op eenzelfde wijze brengt de begeleider zijn eigen begeleidersvaardigheden in beeld en wordt door middel van systematische reflectie vanuit ‘het beeld’ ontwikkeling gestimuleerd.
De cursus heeft een omvang van 25 dagdelen studiecontacten per jaar.
Deze bestaat uit: 6 studiedagen, 10 supervisiebijeenkomsten, 3 dagdelen presentatie.
Op de studiedagen staan kennis en inleiden in methodische kaders centraal, die vervolgens in supervisiebijeenkomsten geïntegreerd worden met professie en praktijk.
Thema’s studiedagen:
-SWPBS thema’s: werken met data, oudercontacten en samenwerking jeugdzorg en onderwijs, de waarden in beeld.
- SVIB; basiscommunicatie in de klas en de drie handelingscategorieën, begeleiderscommunicatie/coachen met beeld.
- Gedrag; gedragstheoretische principes, gedrag in beeld.
-Deelname aan SWPBS congres
Verplichte producten:
-2 afgeronde SVIB trajecten met trajectverslagen.
-1 afgerond intervisietraject met trajectverslag.
- Montage en presentatie begeleiderscommunicatie.
- Montage Gedrag en Interactie in beeld.
-Verslag Implementatie en Integratie.
-Verslag en presentatie studiebijeenkomst Gedrag. (voor ouders, leerkrachten i.s.m. ketenpartners)
Doelgroep:
Deze practitioner SWPBS is toegankelijk voor leden uit een SWPBS-team (PO, VO, S(V)SO en MBO)
Lesplaats:
Landelijke bijeenkomsten en supervisie in Nijmegen
Kosten: is mede afhankelijk van instapniveau en competenties van de cursist.
Wilt u meer informatie over de cursus? Neem contact op met:
Mariette Haasen
Fontys OSO
Tel: 06-10929460
E-mail: m.haasen@fontys.nl
5. Nationale SWPBS-conferentie
Vanaf 2009 organiseert Fontys OSO in samenwerking met Hogeschool Windesheim de nationale SWPBS-conferenties.
Deze tweedaagse conferentie biedt naaste internationale sprekers een uitgebreid aanbod aan workshops met good practice.
In 2012 vindt de conferentie plaats op 16 en 17 november.
Voor meer informatie over de conferentie van 2011 zie onder aan deze pagina: http://www.fontysoso.nl/frontpage/StudiedagenenConferenties/SWPBSPositiveBehaviorSupport/tabid/819/Default.aspx
6. SWPBS-reizen
Elk jaar, in de maand maart, organiseert The Association for Positive Behavior Support (www.apbs.org) de International Conference on Positive Behavior Support in de VS. In 2012 is deze conferentie in Atlanta.
Elk jaar bezoekt een aantal PBS-coaches van Fontys OSO deze conferentie. Sommige als deelnemer aan de conferentie, anderen ook als workshophouder.
Voorafgaand aan de conferentie organiseert Fontys OSO een briefing voor Nederlandse deelnemers. Na afloop een debriefing.
Ook proberen we scholen te bezoeken waar SWPBS is/wordt geïmplementeerd.
Hebt u interesse om eens een keer mee te gaan naar deze conferentie, neem dan contact op met:
Anita Blonk
Fontys OSO
Tel: 06-20538996
E-mail: a.blonk@fontys.nl
7. Artikelen
(volgt)
8. Ervaringen van scholen
(volgt)
9. RAAK Publiek
In het RAAK programma “Schoolbreed gedragsvraagstukken aanpakken in het voortgezet Onderwijs” staat het preventief leren omgaan met gedragsvraagstukken in het Voortgezet Onderwijs centraal.
Schoolteams zoeken naar mogelijkheden om vraagstukken rondom het omgaan met leerlingen met allerhande gedragsproblemen, schoolbreed aan te pakken en daarmee tevens invulling te geven aan de zorgplicht.
Teams van drie scholen voor Voortgezet Onderwijs in Nijmegen willen bijdragen aan ontwikkeling van benodigde interventies en methodieken om schoolbreed gedragsvraagstukken aan te kunnen pakken en mede in het kader van Passend Onderwijs, schooluitval te kunnen voorkomen. De benadering is gebaseerd op het gebruik maken van actuele gegevens over gedrag in de betreffende school. De “gedrags” data die daartoe gestructureerd wordt verzameld en vastgelegd, vormt de basis voor de keuze door het docententeam voor een bepaalde aanpak (interventie) van een (zich ontwikkelend) gedragsprobleem en maakt in vervolg de effectiviteit van de interventie zichtbaar.
Uit onderzoek bij vele scholen in de V.S. blijkt dat de combinatie van in gezamenlijkheid/ teamgericht werken aan gedragsvraagstukken vanuit een duidelijk waardensysteem, werkplek specifiek opleiden, en als team preventief samen te werken met externe deskundigen, leidt tot krachtige scholen die in staat zijn meer effectief hun onderwijstaak uit te voeren. Een Brede Aanpak Gedrag-(BAG-) school werkt vanuit de principes en ontwikkelde instrumenten en materialen vanuit de ‘School Wide Positive Behavior Support (SWPBS)’. Deze principes uiten zich in het pedagogisch klimaat van de school doordat het team oplossingsgericht, in gezamenlijkheid handelt vanuit gezamenlijk geformuleerde waarden en verwachtingen, datagestuurd werkt en expliciet gewenst gedrag aanleert en oefent, waarbij systematisch samen wordt gewerkt met ouders en jeugdzorg.
In een regionale samenwerking tussen Fontys, REC Vierland-Zuid, een drietal VO-scholen met 164 docenten, 58 overige medewerkers en 15 leidinggevenden en het overkoepelende Samenwerkingsverband VO-ROC Nijmegen e.o. beogen wij het volgende:
In de periode van 1 april 2011 tot en met 31 maart 2013 een aanpak van gedragsvraagstukken binnen de drie scholen te ontwikkelen, passend bij de eigen vragen van de scholen met als doel om de leermogelijkheden binnen de scholen te vergroten en tot minder schooluitval te komen.
De nieuw ontwikkelde interventies en implementatietrajecten vanuit het onderzoek worden beschreven en voor een bredere doelgroep (landelijk) toegankelijk gemaakt door een website, videomateriaal en een werkboek.
Het onderzoek in dit RAAK-project zal specifiek gericht zijn op het nut van verschillende soorten data die schoolbreed verzameld kunnen worden over gedragsvraagstukken. Door onderzoek in de scholen zullen instrumenten voor dataverzameling ontwikkeld en uitgetest worden op hun betekenis voor de schoolpraktijk en zal een databasesysteem voor gedragsvraagstukken kunnen worden ontwikkeld.
In het onderzoek zullen op de 3 scholen de BAG-teams een centrale rol hebben: vertegenwoordigers vanuit de scholen, het lectoraat Evaluerend Handelen van Fontys OSO en REC Vierland-Zuid. Het BAG team zal in gezamenlijkheid Nederlandse instrumenten ontwikkelen voor dataverzameling die betekenisvol zijn voor het omgaan met gedragsvraagstukken in VO-Scholen.
10. Onderzoek
(volgt)
11. Veel gestelde vragen
Vraag: Kost de implementatie van SWPBS veel tijd?
Antw: Een traject duurt in totaal drie jaar. Het PBS-team heeft zo’n 40 uur op jaarbasis nodig, de datamanager een dagdeel per week.
Vraag: Wat doet het PBS-team?
Antw: Het PBS-team is de motor van het proces. Zij sturen het aan. Hiertoe komen ze één keer per twee weken (ongeveer 1 uur) bij elkaar. Ze bespreken de data, maken voorbeeldlessen en communiceren met het personeel.
Vraag: Wat vraagt het van personeel?
Antw: Solidair zijn aan de afspraken. Als de afspraak is iets uit te proberen, data te verzamelen of een gedragsles te geven doe je dat ook! Dit vraagt ook iets van het leiderschap van de directie. Daarnaast vraagt het ook een andere manier van kijken naar leerlingen: niet vanuit problemen, maar vanuit oplossingen!
Vraag: Waarom zou SWPBS wel werken?
Antw: Een school beslist pas tot de implementatie van SWPBS als tenminste 80% van het personeel hier achter staat. Daarnaast gaat men bij haar beslissingen uit van data (en niet van ‘onderbuikgevoelens’). Tenslotte: als de externe PBS-coach vertrekt zet het PBS-team de aanpak voort. Dit maakt SWPBS tot een duurzame aanpak.
Vraag: Moeten we nu alweer iets nieuws doen?
Antw: SWPBS is inhoudelijk niet nieuw, behalve wellicht het gericht verzamelen van data. SWPBS is vooral een paraplu, een structuur die er voor zorgt dat er gericht gewerkt wordt aan de 5 pijlers.
Vraag: Kost dat data verzamelen veel tijd?
Antw: Zeker niet! Het is van belang alleen relevante data te verzamelen (wat moet én wat werkt!) op een manier die personeel zo weinig mogelijk tijd kost.
12. Contact
Wilt u meer informatie over SWPBS, dan kunt u contact opnemen met:
Simon Baars
Projectleider SWPBS
Fontys OSO
Tel: 06-20439806
E-mail: s.baars@fontys.nl