Met ruim 275 deelnemers op 18 november 2011 (Conferentie met internationale sprekers en workshops met good practice) en 50 deelnemers op 19 november 2011 (Masterclasses voor personen, scholen en instellingen die al werken vanuit SWPBS) kan deze activiteit gezien worden als een groot succes. SWPBS begint ook in ons land aan een snelle invoering in de scholen. Bekijk hier de presentaties van de diverse Keynotes, Workshops en Masterclasses.


Wilt u alvast informatie over de volgende SWPBS-conferentie; informeer dan bij Jan van Balkom: j.vanbalkom@fontys.nl

Het programma was onderverdeeld in zes thema’s:

1.       schoolbreed werken vanuit waarden

2.       preventieve interventies ten aanzien van gedrag buiten de klas

3.       preventieve interventies ten aanzien van gedrag en leren binnen de klas

4.       positieve bejegening / oplossingsgericht werken

5.       werken vanuit educatief partnerschap met ouders en ketenpartners

6.       opbrengstgericht werken / werken met data

Hieronder het gehele aanbod met korte toelichting. Materiaal wat al beschikbaar is, is te downloaden door op de onderstreepte link (presentatie) te klikken

Aanbod vrijdag 18 november:  

aanbod 19 november:

1 Aandacht voor krachten op alle niveaus: een (postief) parallelproces draagt bij aan SWPBS-succes -Gonny Albrecht  
Uit onderzoek blijkt dat leerlingen zich gunstig ontwikkelen als zij voor elke correctie die zij ontvangen minimaal vier keer horen wat zij goed doen.  Dit draagt bij aan het zelfvertrouwen van leerlingen en vergroot de kans dat zij in toenemende mate gewenst gedrag laten zien. Niet geheel verrassend blijkt uit onderzoek eveneens dat ook volwassenen beter functioneren wanneer veel aandacht uitgaat naar hun krachten. De verhouding 4:1 en de nadruk op krachten biedt dus belangrijke kansen en neemt een centrale rol in binnen SWPBS. Om de benadering vanuit krachten op verschillende niveaus handen en voeten te geven, wordt binnen SWPBS gebruik gemaakt van het parallelproces, oftewel: SWPBS-opleiders en -intervisieleiders staan in hun positieve benadering model voor de SWPBScoach; de SWPBScoach staat op zijn beurt model voor de directeur; de directeur staat model voor het schoolteam; het schoolteam staat model voor de leerlingen en de ouders. Door op alle niveaus aandacht te besteden aan krachten, neemt de kans toe dat de positieve benadering daadwerkelijk verankerd raakt in de schoolcultuur en dat de verschillende partijen elkaar versterken. Deelnemers krijgen zicht op hoe het parallelproces concreet wordt ingevuld en wat mogelijkheden zijn om op de verschillende niveaus aan te moedigen, krachten te benadrukken & te ontlokken en actief succeservaringen te creëren. Daarnaast wordt verder stilgestaan bij het effect dat deze manier van werken heeft op de schoolcultuur.

2 Acting-out: herkennen en handelen -Kees van Overveld
Een leraar richt zijn aandacht talloze malen per dag op leerlingen en hun gedrag. Of het nu gaat om gefluister, een opgetrokken wenkbrauw of gegaap, veel wordt gezien en gehoord. Echter, in een lokaal vol leerlingen worden niet alle signalen opgepikt. Zeker niet als leerlingen stilletjes voor zich uit staren en terugdenken aan hetgeen eerder die dag is voorgevallen. Wie is het niet overkomen: vanuit het niets of hooguit wat lichte onrust, escaleert een situatie volledig. Een leerling gaat compleet uit zijn dak, schreeuwt, smijt met spullen en valt anderen aan. De vraag die menig leraar zichzelf dan stelt: wat is hier gebeurd, waar kwam die agressie vandaan en hoe had ik dit kunnen voorkomen? In deze workshop gaan we in op de keten van escalerend gedrag. De keten geeft inzicht in de verschillende fasen die leiden tot escalatie van gedrag, en de fasen die daarna optreden: de leerling komt weer tot rust. Het zal u duidelijk worden dat je als leraar escalerend gedrag kunt zien aankomen. En als je goed observeert en er op tijd bij bent, kun je allerlei de-escalerende maatregelen treffen zodat een mogelijke uitbarsting op respectvolle wijze  in de kiem wordt gesmoord. De manier van werken die in deze workshop aan de orde komt past goed binnen de aanpak van SWPBS.
 

3 Wat betekent SWPBS voor een school en haar personeel? -Simon Baars

Deze presentatie biedt een goed beeld wat SWPBS betekent voor een school en haar personeel. Aan de orde komen de vijf pijlers, de piramide, de organisatie van SWPBS op een school en de resultaten die behaald kunnen worden. De presentatie is gericht op het VO.

4 Gebruik van video bij de implementatie van SWPBS op een basisschool -Ella van Bergen en Berry Bakker
Basisschool Harlekijn in Cuyk is in september 2010 schoolbreed gestart met SWPBS. De school heeft in overleg met de PBS-coach gekozen voor dataverzameling met gebruik van videobeelden. Daarnaast nemen teamleden deel aan begeleide intervisie met gebruik van SVIB. Hierbij kan een praktische vertaalslag gemaakt worden naar de schoolbrede uitwerking van PBS. De kracht is dat teamleden aan de hand van beelden onderling uitwisselen en reflecteren over concreet waarneembaar gedrag van leerlingen en leerkrachten. Tijdens de presentatie wordt informatie gegeven over het implementatietraject en de rol van video hierin. Daarnaast worden videobeelden en data-uitwerking getoond.

5 Effectief complimenteren -Jeannet Sikkema en Ellen ten Broek
Uit onderzoek blijkt dat 80 % van de Nederlanders vindt dat er meer complimenten gegeven zouden mogen worden. In de workshop is aandacht voor het waarom van het complimenteren en wat dit doet met het gedrag van jezelf en de ander.

U maakt kennis met de theorie van oplossingsgericht complimenteren en oefent met elkaar. U kunt van motiveren en waarderen uw levensstijl maken.

Een complimenteuze en motiverende docent heeft meer oog voor het goede en weet anderen steeds op originele wijze te waarderen.

6 PBS in het SO cluster 4 in ontwikkeling  -Margreet Schermers

Sinds mei 2010 zijn we in samenwerking met PI-Research gestart met de ontwikkeling van PBS binnen het SO cluster 4. Wij willen graag met u delen wat de stand van zaken is, wat positieve ervaringen zijn, welke materialen er zijn voor het S(B)O, welke uitdagingen er liggen. Daarnaast gaan we ook graag in gesprek over ervaringen en vragen die de deelnemers hebben in dit werkveld.

7 Educatief Partnerschap met ouders; samenwerken aan goed gedrag -Machiel van de Laar en Dick van Rijs

In deze workshop wordt gepresenteerd hoe de school in samenwerking met ouders tot gezamenlijke gedragsverwachtingen kan komen. Op basis van de principes van educatief partnerschap, investeren in de relatie voordat je hem nodig hebt, worden ouders door het schoolteam intensief betrokken bij het verkennen van gedeelde waarden en het vertalen van deze waarden naar concrete gedragsverwachtingen. Deze worden niet alleen verkend en uitgesproken maar worden opgenomen in de gedragscode van de school. Daarnaast wordt op basis van deze gezamenlijke gedragsverwachtingen vorm gegeven aan lessen in goed gedrag en verwachtingen naar leerlingen toe. Het proces om tot deze gezamenlijke gedragsverwachtingen te komen levert in de praktijk enorm veel winst op met betrekking tot de communicatie, het begrip en vertrouwen tussen ouders en leerkrachten. Dit komt niet alleen de samenwerking ten goede maar vergroot tevens de sociale veiligheid op school en heeft een gunstig effect op de leerprestaties. De workshop bevat good-practice voorbeelden van scholen die dit traject met ouders zijn ingegaan. Daarnaast wordt in werkvormen gekeken in hoeverre de deelnemers op weg zijn richting educatief partnerschap en waar kansen liggen voor verdere participatie van ouders in de stimulering van positief gedrag, van leerlingen, leerkrachten en henzelf. 

8 Een positief basisklimaat als preventief antwoord op gedragsproblemen binnen de school  -Bert Wienen
We kennen ze allemaal wel die kereltjes die de hele dag je aandacht vragen. Natuurlijk heb je het er in het team wel over: ‘tis echt een dikke PDD’er, of  dat kun je wel zien dat is een ADHD’er’. In deze workshop gaan we kijken op welke manier we samen kunnen werken aan een positief basisklimaat op de school. Wat kunnen we met dit klimaat voorkomen? En wat kunnen we met dit klimaat bereiken? Daarvoor zullen we samen duiken in de uitgangspunten van PBS, gaan we samen kijken naar wat de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg oplevert bij het project ‘PBS in Drenthe’ en verkennen we op die manier de kracht van het samen werken in en aan een positief basisklimaat in de school waarbij het uitdagen van de kinderen tot het laten zien van goed gedrag centraal staat. 

9 Gedragsverwachtingen actief aanleren: de kracht van model staan en oefenen -Emilie van Leeuwen
Wanneer een SWPBS school ‘in wording’ haar waarden heeft vastgesteld en heeft vertaald naar concrete gedragsverwachtingen voor alle locaties van de school, breekt het moment aan om deze gedragsverwachtingen actief aan de kinderen aan te leren. Door dit gewenste gedrag actief aan te leren, maken kinderen zich het gedrag eigen. Dit draagt bij aan hun gevoel van veiligheid en maakt het voor kinderen makkelijker om zich aan de regels te houden. 

Het aanleren van gedrag is echter ‘een vak apart’. Vanuit de leertheorieën is bekend dat het afkijken van gedrag in combinatie met het daadwerkelijk oefenen daarvan, de meest krachtige en effectieve manier is om gedrag te leren. Deelnemers maken in de workshop kennis met de ‘les in goed gedrag’ die binnen SWPBS structureel wordt benut om gedragsverwachtingen actief aan te leren en te laten inslijten.

10 SWPBS in relatie tot 1 - zorgroute -Hannelore Veldman
Veel scholen voor primair onderwijs werken vanuit de principes van 1-zorgroute. Hoe verhoudt zich dit nu tot PBS. Hoe kun je PBS implementeren kijkend vanuit 1-zorgroute? Wat betekent dit voor het handelen van de leraar? Is het mogelijk om je basiszorg op te rekken, door PBS te implementeren naast 1 zorgroute? Op welke wijze kun je als school en als leerkracht inspelen op een toenemend aantal leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften op het gebied van gedrag? Deze vragen en meer komen op een interactieve wijze aan bod in deze workshop.

11 Grip op gedrag. Preventie van probleemgedrag bij jonge kinderen -Margreet van Oudheusden en Aleid Beets- Kessens
Er zijn jonge kinderen waar onderbouwleerkrachten zich zorgen over maken, maar waar ze niet direct een vinger achter kunnen krijgen. Ze beschrijven het als een ‘onderbuikgevoel’. Veel leerkrachten besluiten vervolgens tot ‘watchful waiting’ (Hutschemaekers, Tiemens, & Smit, 2006). De leerkracht wacht oplettend af en schort zijn reacties op, in afwachting van spontane verbetering. Het besluit om af te wachten is vaak intuïtief, zonder duidelijke en gedegen onderbouwing. Uit onderzoek blijkt dat het met een deel van deze kinderen niet vanzelf beter gaat. Integendeel. “Watchful waiting” wordt dan “wait to fail”.

12 SWPBS en opbrengst gericht werken -Monique Baard en Marijke Roos

In deze presentatie wordt opbrengst gericht werken met arragementen naast het werken met SWPBS gezet; hoe kunnen deze systemen elkaar versterken en waar zitten mogelijke knelpunten? De theorieën over opbrengstgericht werken en SWPBS worden kort in beeld gebracht met ondersteuning van praktijkvoorbeelden (good practices) van drie sbo-scholen uit Het Gooi die inmiddels ruim twee jaar bezig zijn om SWPBS in te voeren en ook het opbrengstgericht werken een plek geven binnen hun onderwijs.

13 Gewenst gedrag op het VO –hoe leer je ze dat? -Marjan van der Goor
Op Havo Notre Dame des Anges is door het PBS –team lesmateriaal ontwikkeld voor het aanleren van gewenst gedrag in de openbare ruimtes. In de presentatie wordt uitgelegd hoe het materiaal ontwikkeld is, wordt het materiaal getoond (w.o. videobeelden) en wordt uitgebreid in gegaan over de follow-up: evaluatie, beloningen etc.

14 Opbrengsten van datagestuurd werken binnen SWPBS -Martine Buist
In deze workshop zal iets verteld worden over het meten van de effecten van PBS. Er wordt stilgestaan bij wat wil je weten, wat moet je daarvoor meten. Veel scholen zien er tegenop om eindeloos vragenlijsten te moeten invullen ten behoeve van het onderzoek. Er zit in traditioneel opgezet onderzoek ook vaak een spanning tussen datgene dat ‘de wetenschap’ van belang acht en graag zou willen meten en wat ‘de praktijk’ nuttig en haalbaar vindt om te meten.

In deze workshop zou ik graag willen presenteren wat er in Drentse scholen (primair onderwijs) bekend is om daarna  met de deelnemers  te discussiëren over manieren waarop we kunnen meten zodat het in de eerste plaats nuttig en haalbaar is voor leerkrachten en leerlingen en in de tweede plaats informatie oplevert die voor de directie, financiers en wetenschap ook nog nuttig zijn.

 
15 Educatief partnerschap op het snijvlak en onderwijs en zorg -Luuk den Hartog en Pieter Jansen  
In deze bijdrage wordt de praktijk van een kortdurende, preventief bedoelde interventie voor kinderen tussen 4 en 7 jaar gedemonstreerd. Uitgangspunt van de werkwijze is het aangaan van een constructief partnerschap tussen de leerkracht/school en de ouder(s) wanneer er sprake is van opvoedingsverlegenheid bij een of beide betrokkenen. De begeleider/hulpverlener realiseert zich dat de effectiviteit van zijn interventie gebaseerd is op dit psychologisch contract waarin zowel de leerkracht als de ouders zich verbinden ten behoeve van het kind waarover vragen bestaan.  Zo kan een groter en duurzamer resultaat tot stand gebracht worden. Feedback aan de hand van videobeelden staat centraal in de aanpak. Hoofddoel is het komen tot een gezamenlijk, gedeeld beeld van het kind op basis waarvan  vervolgstappen mogelijk zijn.
In de bijdrage staat het tonen van de concrete interventie centraal. Tevens wordt geformuleerd wat de aard van de interventie is gezien vanuit de SWPBS pyramide. Daarbij zullen  videobeelden gebruikt worden. Tevens worden enkele belangrijke concepten toegelicht. Om  zicht te geven op de effectiviteit van de interventie zullen onderzoeksgegevens aangedragen worden. 
 
16 Check in check out: een goed begin is het halve werk -Monique Nelen en Inge Reijnders
Binnen een school, of het nu basisonderwijs, voorgezet of speciaal onderwijs betreft, zijn er altijd kinderen of jongeren die meer ondersteuning nodig hebben dan de rest. Leerlingen die binnen de bestaande schoolcontext meer risicogedrag vertonen dan de andere leerlingen. Voor deze leerlingen zijn de zogenaamde groene interventies niet voldoende. Naast de voor alle leerlingen geldende maatregelen is het nodig dat een school nadenkt over interventies die geschikt zijn voor groepen leerlingen (zogenaamde gele interventies) of individuele leerlingen (zogenaamde rode interventies).

In deze workshop/presentatie gaan we dieper in op een gele interventie voor groepen kinderen die mild risico gedrag vertonen: Check In Check Out. U wordt meegenomen in de onderliggende theorie en uitgedaagd na te denken over hoe Check In Check Out op uw school vorm zou kunnen krijgen.

Deze workshop is vooral geschikt voor mensen die al wat langer met SWPBS bezig zijn en zich willen verdiepen in gele (Tier 2) interventies.

17 How about: "The Five Universal Principles of Positive Behavior Intervention Support" -Annemieke Golly  

During this presentation, participants will learn about the PBIS three tiered model and the five universal principles (clear expectations, teaching the expectations, positively reinforcing the expectations, minimizing attention for minor inappropriate behaviors and clear consequences for unacceptable behavior) underlying the model. Video examples of all three tiers will be shown. Practical examples will be discussed.

  18 Kaderstellende presentatie waarin het gebruik van videobeelden, video interactie, analyse, school video interactie begeleiding en synchroon coachen een plaats krijgen binnen de piramide van SWP18 Kaderstellende presentatie waarin het gebruik van videobeelden, video interactie, analyse, school video interactie begeleiding en synchroon coachen een plaats krijgen binnen de piramide van SWPBS
In de training zal een kader aangereikt worden waarin het werken met beelden wordt ingebed binnen de SWPBS piramide. Vragen die beantwoord worden zijn:
Wanneer is het zinvol om video-opnamen op school te maken,
Welke vorm van beeldgebruik kan ingezet worden op de vijf  pijlers en
op welke niveaus van de piramide zetten we beelden, videoanalyse of begeleiding in.

19 Ouders en school: een last of een kracht?  -Bertine Bouw en Erica de Bruïne
Ouders en school. . .  is dat nu een prachtige, vanzelfsprekende relatie, of  meer een last?
Op de ds. J. van de Wendeschool is ervaring opgedaan in systematische en gelijkwaardige samenwerking tussen school en ouders.  Zo hebben ouders actief meegedacht en -gewerkt aan het vaststellen van de schoolwaarden en het vertalen van die waarden in regels. We illustreren deze samenwerking aan de hand van een concreet voorbeeld, namelijk de samenwerking tussen ouders van de tussenschoolse opvang (TSO) en de school.De ds. J. van de Wendeschool in Kampen is een kleine christelijke plattelandsschool. Op de school wordt sinds twee jaar met succes gewerkt aan de implementatie van SWPBS.
De tussenschoolse opvang wordt geheel gedraaid door een vast team ouders, die hier een vergoeding voor krijgen. Er maken rond de veertig kinderen dagelijks gebruik van de TSO. Sinds de invoer van SWPBS werd steeds duidelijker dat de gang van zaken binnen de TSO niet goed meer aansloot op wat er op school en in de klassen gebeurde. Dit zorgde voor onrust bij de kinderen, het schoolteam en de TSO-ouders.
In deze workshop laten we zien hoe via dataverzameling de problematiek van de TSO in beeld werd gebracht en hoe de TSO-ouders op basis van deze data een matrix  van waarden en verwacht gedrag gemaakt hebben. De leerlingen hebben daarna ‘gedrags-lessen’ gehad van de leerkrachten in samenwerking met de TSO-ouders. Met de TSO-ouders is in een aantal trainingen geoefend met hoe zij met de matrix in de hand positief gedrag kunnen bevestigen, hoe ze negatief gedrag kunnen corrigeren en hoe zij actief toezicht kunnen houden tijdens de TSO.
De school ziet deze activiteiten als een groene interventie, een maatregel die ten goede komt aan álle kinderen.

20 Effectiever onderwijs dankzij leerlingen met ASS -Jose Wichers-Bots en Harry Harleman
De doelstelling van een school is om voor alle leerlingen een leeromgeving te bieden die het mogelijk maakt dat leerlingen leren en zich  gedragen. In deze workshop laten wij zien hoe een school preventieve groene interventies voor alle leerlingen heeft gevonden vanuit rode interventies voor leerlingen met ASS in moeilijke onderwijssituaties. Wij bespreken een protocol waarin de mentor samen met de vakdocenten, de ouders, de leerling en externe hulpverleners vanuit het oplossingsgerichte gedachtegoed een persoonlijke handleiding ontwikkelen. Een leerling noemde deze handleiding zijn ‘Bijsluiter’. Het doel van het ontwikkelen van een Bijsluiter, een rode interventie, is docenten te helpen in het verleden bewezen good practices te vinden voor moeilijke onderwijssituaties en deze vast te houden. Vanuit door de docent ervaren moeilijke onderwijssituaties wordt gewerkt aan begrip voor autisme. De school maakt gebruik van de expertise van collega’s, de leerling, de  ouders en eventuele externe hulpverleners (bijv. de Ambulant Begeleider). In de Bijsluiter worden in de praktijk gebleken effectieve interventies voor moeilijke onderwijssituaties voor een leerling met ASS opgenomen. Deze preventieve rode interventies worden  door alle docenten toegepast. In de praktijk echter bleek dat een aantal gevonden effectieve interventies ook zinvol leken te zijn voor álle leerlingen. Deze preventieve groene interventies zijn opgenomen in een “SchoolBijsluiter’.Door het ontwikkelen van een Bijsluiter is het eenduidig handelen van docenten in voor de leerling met ASS moeilijke onderwijssituaties vergroot. De SchoolBijsluiter helpt een veilige omgeving te maken waarin alle leerlingen kunnen leren. Docenten geven aan dat sommige leerlingen met ASS niet meer als zorgleerling worden beschouwd. 

21 Good practice op het Kandinsky college: hoe PBS daar werkt! -Sander Luttje en Hans Peters en Chris v/d Wiel
Tijdens deze presentatie/workshop laten wij het proces zien hoe SWPBS bij ons op school in gang is gezet en hoe het zich verder ontwikkelt. Deelnemers zullen actief meedenken over een aantal vraagstukken (keuze voor waarden en gedragsverwachtingen / beloningssystemen in het VO) en kunnen met de verkregen informatie verder werken

22 Alle neuzen richting PBS in het VO: Het proces op Havo Notre Dame -Geerte Nijman en Marjan van der Goor
HAVO Notre Dame des Anges is een reguliere VO school met een groot hart voor bijzondere leerlingen. Vanuit dit perspectief heeft de school in de laatste jaren een ontwikkeling doorgemaakt die logischerwijze leidde tot de implementatie van SWPBS. Het afgelopen jaar zijn er grote stappen gezet. Welke stappen er gezet zijn en in welke volgorde dat gedaan is, de keuzes die daaraan ten grondslag lagen; het hele proces wordt besproken tijdens deze presentatie.

23 Datagebaseerd overleggen en beslissen in het PBS-team -Anita Blonk
Deze workshop biedt leden van een PBS-team (gedragsteam) inzicht in TIPS: Team-Initiated Problem solving aan de hand van data verzameld in de eigen school. TIPS is een protocol om een PBS vergadering te  structureren, zodanig dat genomen beslissingen op grond van data direct weer in acties worden uigezet en op korte termijn worden geëvalueerd en besproken in het PBS-team. De uitgangspunten van TIPS en ervaringen in 3 PBS-teams zullen worden gepresenteerd. Daarnaast zal men tijdens de sessie in kleine groepen als PBS team werken a.h.v. het TIPS protocol.

24 PBIS: Establishing a School-Wide Foundation of Positive Discipline for All Students -Prof. George Sugai 
Description: The foundational or universal prevention tier of school-wide positive behavioral supports will be described.  Specifically, the practices and systems that characterize the effective supports provided to all students, by all staff, and across all school settings will be reviewed. School-wide, classroom, and nonclassroom implementation examples and evidence outcomes also will be presented.
 

Zaterdag 19 november:    

1 Masterclass Prof. George Sugai -Prof. George Sugai       

     
2 Aandacht voor interventies voor risicoleerlingen; de ontmoeting van onderwijs en zorg op gele en rode interventies -Trees Das en Inge Reijnders
In deze masterclass willen we aandacht besteden aan gedragsinterventies voor risicoleerlingen, of om in PBS taal te spreken: interventies op geel en rood.
In het eerste en tweede SWPBS jaar is gewerkt aan de SWPBS uitgangspunten op school en klassenniveau door o.a. teamontwikkeling en het formuleren van waarden. Een aantal zaken is op de rails zoals de positieve benadering van de leerlingen, het geven van lessen in goed gedrag, besluitvorming op basis van data en actief toezicht houden.
Dat is een mooie uitgangssituatie om in het derde jaar te gaan onderzoeken welke interventies nodig zijn voor de risicoleerlingen die onvoldoende profijt hebben van de groene preventieve interventies: de gele en rode interventies.

In deze masterclass  geven we eerst kort een beschrijving van interventies en een overzicht van de interventies die het meest worden ingezet in de USA, zoals de Check in check out methode, gedragsfunctie analyse, reactie op escalatie van gedrag en zelfmanagement en vervolgens bespreken we de methodes die in Nederland ingezet kunnen worden en hoe onderwijs en jeugdhulpverlening daarbij kunnen samenwerken.